Kadensar til pianokonsertar (K. Anh.G, ulike)
par Wolfgang Amadeus Mozart
Mozarts kadensar til ei rekkje pianokonsertar – knytte i moderne katalogisering til K. Anh.G (ulike) – er bevarte i ujamn form, frå brukande soloklaverpassasjar til vanskelege fragment og postar med tvilsam attribusjon. Dei er kopla til konsertar frå barndommens «pasticcio»-verk (K. 40 og K. 107/1) via dei modne wienerkonsertane og heilt fram til K. 595, og dei tek vare på noko av Mozarts improvisatoriske røyst på papiret.[1]
Mozarts liv på denne tida
I 1768 var Wolfgang Amadeus Mozart (1756–1791) tolv år gammal og i Wien. Han tok til seg byens teater- og klaverkultur samstundes som han heldt fram med å skrive leiligheitsverk i forbløffande tempo. Kadensane som no er samla under K. Anh.G (ulike), blir ofte omtala som juvenilia fordi dei bevarer korte, praktiske innskot for klaver snarare enn fullt sjølvstendige komposisjonar – og fordi i alle fall nokre tilknytte blad ser ut til å ha sirkulert, vorte avskrivne på nytt, eller til og med vorte pussa opp innanfor Mozart-familien.[1]
As an Amazon Associate we earn from qualifying purchases.
Musikalsk karakter
Det som er bevart under denne samleomgrepet, er i røynda «Mozart ved klaveret» pressa saman til kadenseformat: passasjearbeid som skal dra ut den harmoniske spenninga i ein konsert, treffe dei venta kadenspunkt, og vende reint tilbake til orkesteret. I dei tidlegaste laga, knytte til barnekonserten K. 40, påverkar kjeldesituasjonen i seg sjølv kva ein kan seie musikalsk: Den nye Mozart-utgåva melder om ein kadense som er skriven på baksida av siste blad i K. 40-autografen. Han vart truleg først skissert av Wolfgang med blyant og seinare skrive over og utvida av Leopold med blekk, med taktartsskifte som ikkje samsvarer reint med nokon av satsane i konserten – noko som tyder på at han kanskje ikkje, strengt teke, høyrer sikkert til K. 40 i det heile.[1]
I dei betre etablerte konsertkadensane (til verk mellom anna K. 175, 238, 246, 271, 365, 413–415, 449–451, 453, 456, 459, 488 og K. 595) er den musikalske profilen i tråd med Mozarts modne praksis: raske skalaer og arpeggioar, knappe motiviske påminningar om satsens tema, og tydeleg harmonisk orientering – ofte med sikte på ein avbalansert, retorisk «talt» avslutning heller enn rein bravur. Sjølv når attribusjonen til ein bestemt kadense er tvilsam, viser notebiletet som regel det same funksjonelle målet: å byggje bru over konsertens opphengde kadens med ei kort, personleg blomstring som kling improvisert, men som likevel landar med klassisk presisjon.[1]
[1] Neue Mozart-Ausgabe (New Mozart Edition), foreword to X/28/2 “Keyboard Concertos and Cadenzas” (discussion of Mozart cadenzas K. 624/626a appendices, source situation, and the problematic cadenza on the reverse of the K. 40 autograph leaf).